• เซลล์ปกติ

  •         สิ่งมีชีวิตบางชนิด มีเซลล์เดียวก็มีชีวิตอยู่ได้ เช่น สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน สาหร่ายเซลล์เดียว แบคทีเรีย รา ยีส โปรโตซัว เป็นต้น ส่วนมนุษย์เป็นสัตว์หลายเซลล์ จะมีชีวิตอยู่ได้ก็ต้องอาศัยเซลล์ชนิดต่างๆ หลายพันล้านเซลล์ ประกอบกันขึ้นอย่างสลับซับซ้อน เพื่อทำงานและควบคุมซึ่งกันและกัน

            เซลล์โดยทั่วไป มีเส้นผ่าศูนย์กลาง โดยเฉลี่ย 10-50 ไมครอน ( 1 ไมครอน = 1 ต่อ 1,000,000 เมตร หรือ 1 ต่อ 1,000 มิลลิเมตร) เมื่อนำเซลล์เรียงต่อกัน 400,000 เซลล์ จะได้ความยาวประมาณ 1 เมตร แต่ก็มีเซลล์เส้นประสาทบางเซลล์ที่มีความยาวถึง 1.3 เมตร  สำหรับเซลล์ของมนุษย์ที่มีขนาดเล็กที่สุด เป็นเซลล์เม็ดเลือดแดง มีขนาด 7 ไมครอน ส่วนเซลล์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด เป็นเซลล์ไข่ที่สุกแล้วของเพศหญิง มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 100 ไมครอน 

            เซลล์ในร่างกาย มีขนาดและรูปร่างแตกต่างกัน เซลล์ที่เหมือนกันจะรวมกลุ่มกัน เพื่อทำหน้าที่เฉพาะอย่าง กลายเป็นเนื้อเยื่อ 4 ชนิด คือ

            เนื้อเยื่อบุผิว มีลักษณะเป็นแผ่นแบนหรือเป็นเหลี่ยม ทำหน้าที่เป็นผิวหนัง และเยื่อบุผิวภายนอกและภายในของอวัยวะต่างๆ เช่น เยื่อหุ้มปอด เยื่อหุ้มหัวใจ เยื่อบุช่องท้อง เยื่อบุผิวเส้นเลือด เส้นน้ำเหลือง ท่อนำต่างๆ เป็นโครงสร้างของต่อม ตัวเชื้ออสุจิและไข่

            เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ มีลักษณะเป็นเส้นใย สามารถหดตัวและคลายตัวได้ ได้แก่กล้ามเนื้อเรียบ กล้ามเนื้อลาย และกล้ามเนื้อหัวใจ

            เนื้อเยื่อประสาท ประกอบด้วยสมอง ไขสันหลัง และเส้นประสาท

            เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ทำหน้าที่เชื่อมต่อระหว่างเนื้อเยื่อต่างๆ ได้แก่เม็ดเลือดชนิดต่างๆ เส้นเอ็น เส้นใย พังผืด กระดูก กระดูกอ่อน ไขมัน เป็นต้น 

            เนื้อเยื่อหลายชนิดจะรวมตัวกัน เพื่อทำหน้าที่ร่วมกัน กลายเป็นอวัยวะต่างๆ เช่น สมอง หัวใจ ปอด ตับ ไต ม้าม กระเพาะอาหาร ลำไส้ กระเพาะปัสสาวะ เต้านม รังไข่ ต่อมลูกหมาก เป็นต้น

            ส่วนอวัยวะแต่ละอย่าง ก็จะรวมกลุ่มกันเป็นระบบการทำงานของร่างกาย รวม 10 ระบบ คือ ระบบผิวหนัง ระบบโครงกระดูก ระบบกล้ามเนื้อ ระบบไหลเวียนโลหิต ระบบหายใจ ระบบทางเดินอาหาร ระบบขับถ่าย ระบบประสาท ระบบต่อมไร้ท่อ และระบบสืบพันธุ์

  •         โดยพื้นฐานแล้ว ส่วนประกอบของเซลล์ทุกชนิดในร่างกาย มีโครงสร้างของเซลล์คล้ายกัน คือมีลักษณะเป็นวุ้น โปร่งใส ประกอบด้วยน้ำร้อยละ 75-90 ส่วนที่อยู่ภายนอกสุดเป็นเยื่อหุ้มเซลล์ ทำหน้าที่ป้องกันอันตราย และเป็นทางผ่านของสารต่างๆ

    ภายในเซลล์เป็นเนื้อเซลล์ มีส่วนประกอบเป็นของเหลว และกลุ่มสารต่างๆ  ส่วนที่อยู่ใจกลางเป็นนิวเคลียส มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส ภายในเป็นเส้นใยโครมาติน ที่ประกอบไปด้วยโปรตีนและโมเลกุลดีเอ็นเอ ซึ่งแบ่งเป็นหน่วยย่อย เรียกว่ายีน เรียงแถวต่อกันเป็นลำดับ ทำหน้าที่เป็นตัวส่งข่าวสาร ร่วมกับสารโกรทแฟกเตอร์ สารไซคลิน และสารประกอบอื่นๆ ซึ่งอยู่ภายในและภายนอกเซลล์ เพื่อควบคุมการเจริญเติบโต การแบ่งเซลล์ และการตายของเซลล์

  • เซลล์ที่สมบูรณ์และเติบโตเต็มที่นั้น ส่วนหนึ่งจะไม่มีการแบ่งตัว แต่จะเปลี่ยนแปลงรูปร่างไปทำหน้าที่เฉพาะ เซลล์อีกส่วนหนึ่งทำหน้าที่แบ่งตัวเพียงอย่างเดียว เพื่อทดแทนเซลล์ที่ขาดหายหรือแก่ตายไป สำหรับเซลล์ที่ไม่สมบูรณ์ ทำหน้าที่ไม่ได้ มีการกลายพันธุ์หรือแก่ตัว ยีนจะส่งข่าวให้เซลล์ทำการซ่อมแซม ถ้าซ่อมไม่ได้ก็จะกำจัดทิ้ง โดยขบวนการเก็บกินเซลล์ หรือสั่งการให้เซลล์กำจัดตัวเอง ซึ่งอาจเรียกว่าเป็นการฆ่าตัวตาย หรือการยุบเซลล์ ทำให้เซลล์ฝ่อตายไปเอง

            เซลล์ประสาทส่วนใหญ่นั้น มีแต่เซลล์ที่ทำหน้าเฉพาะ ไม่ค่อยมีการแบ่งตัวทดแทน เมื่อถูกทำลายจึงเกิดอันตรายได้มาก ส่วนเซลล์เยื่อบุลำไส้เป็นทางผ่านของอาหารและน้ำย่อย ทำให้ถูกทำลายตลอดเวลา มีเซลล์ตายตลอดเวลา จึงมีการแบ่งตัวมากกว่าการเปลี่ยนไปทำหน้าที่เฉพาะ

    เซลล์ไข่ที่ถูกผสมโดยเชื้ออสุจิ กลายเป็นเซลล์ที่ปฏิสนธิแล้ว 1 เซลล์ จะมีทั้งการเติบโต และการแบ่งตัวเพิ่มจำนวนเซลล์ ไปพร้อมๆ กับการเปลี่ยนแปลงไปทำหน้าที่เฉพาะ โดยใช้เวลาอยู่ในครรภ์มารดาเป็นเวลา 9 เดือน จึงคลอดออกมาเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ และใช้เวลาในการเติบโตเต็มที่ต่อไป จนอายุได้ 16 ปี 

  • เซลล์แต่ละชนิดในร่างกายมีอายุขัยแตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น เซลล์เยื่อบุลำไส้มีอายุได้ 12 ชั่วโมง เซลล์เยื่อบุกระเพาะอาหารมีอายุได้ 2 วัน เกล็ดเลือดมีอายุได้ 3-4 วัน  เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดกรานูโลไซท์ มีอายุได้ 2-14 วัน เซลล์ดมกลิ่นในจมูกมีอายุได้ 2 สัปดาห์ เซลล์ผิวหนังมีอายุได้ 4 สัปดาห์ เซลล์เม็ดเลือดแดงมีอายุได้ 120 วัน เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์และโมโนไซต์ มีอายุได้ 100-300 วัน เซลล์กระดูกมีอายุได้ 20 ปี เซลล์สมองบางเซลล์มีอายุได้ถึง 50 ปี

            โดยทั่วไป ทุกๆ นาที ร่างกายจะมีเซลล์ตายไป 3,000 ล้านเซลล์ แต่ก็จะมีเซลล์ใหม่เกิดขึ้น ในจำนวนที่ใกล้เคียงกัน กลไกการสร้างเซลล์ใหม่ เพื่อทดแทนเซลล์เดิมที่ตายไป ก็คือการแบ่งเซลล์ ทำให้เซลล์แบ่งตัวเองจากหนึ่งเป็นสอง จากสองเป็นสี่ จากสี่เป็นแปด ต่อไปเรื่อยๆ โดยเซลล์ที่แบ่งใหม่ จะมีรูปร่างและคุณสมบัติเหมือนเซลล์เดิมทุกประการ ถ้าหากไม่มีการแบ่งเซลล์เกิดขึ้น ลำไส้ก็จะหมดอายุในเวลา 12 ชั่วโมง มนุษย์ก็จะมีชีวิตอยู่ได้เท่ากับอายุของลำไส้เท่านั้น 

            การแบ่งเซลล์เป็นกุญแจสำคัญ ที่ทำให้ร่างกายมีชีวิตอยู่ได้ยาวนาน ถ้าหากร่างกายมีแต่เซลล์ที่สมบูรณ์ มีการแบ่งเซลล์ใหม่ทดแทนเซลล์ ที่ผิดปกติและเซลล์ที่หมดอายุอย่างพอเพียง ร่างกายก็จะแข็งแรง และอยู่ยงคงกระพัน

     


back

Information

ปิดหน้าต่าง